De toetsing van schrijfvaardigheid (spelling, grammatica)?

Dit forum is gesloten.
Plaats reactie
mcouzijn
Berichten: 19
Lid geworden op: 13-05-2016 12:44

De toetsing van schrijfvaardigheid (spelling, grammatica)?

Bericht door mcouzijn » 25-05-2016 12:34

Recent werd in de landelijke media herhaaldelijk de klacht geuit dat de opvatting van 'leesvaardigheid' die ten grondslag ligt aan de Centrale Examens Nederlands, weinig valide zou zijn. In de zin van: weinig relevant voor de leesvaardigheden die leerlingen in vervolgopleidingen en in het maatschappelijk leven tentoon moeten spreiden. Mede om die reden is bijvoorbeeld de 'geleide samenvatting' uit het hv-examen verdwenen.

Dit jaar is er een nieuw domein toegevoegd aan 'wat het examen toetst': schrijfvaardigheid. Nu ja, enkele aspecten daarvan, te weten spelling en grammatica. Omdat de noodzaak werd gevoeld leerlingen op dit vlak centraal de maat te nemen. De vier aftrekpunten voor 'schrijfvaardigheid' kunnen zwaar wegen op de cijfers.

Maar is de manier waarop 'spelling' en 'grammatica' in dit examen worden getoetst, dan wél valide? Wat wordt er eigenlijk getoetst, en hoe degelijk gebeurt dat? We hebben het hier over een Centraal Examen, dus mogen ook aan dit onderdeel van de toetsing de normale kwaliteitseisen worden gesteld. Is de gekozen toetsinhoud nu wél relevant voor vervolgstudie en maatschappelijk leven?

Wat 'spelling' betreft, gaat het om een selectie van woorden (en werkwoorden) die de leerling zelf verkiest, of hier en daar overschrijft uit de examenteksten. De leerling gaat immers zelf over zijn/haar eigen antwoorden en bepaalt aard & niveau van de te spellen woorden dus voor een belangrijk deel zelf. Wie het bij simpele woorden houdt, verhoogt zijn slaagkans. En wat overschrijven aangaat, lijkt 'spellen' hier meer op een mate van accuratesse dan op schrijfvaardigheid.

Een toets waarvan de leerling zelf aard & niveau bepaalt, en waarvan accuratesse deel uitmaakt, noem ik geen examen schrijfvaardigheid. Ook geen examen 'spelling'.

Bij de toetsing van 'grammatica' is het weinig anders. Ook daarvan bepaalt de leerling door de keuze van zijn/haar formuleringen zelf het getoetste niveau. Het gaat hier slechts om de zinsbouw, en wel de bouw van hoofdzinnen (en samengestelde zinnen) waarvan de leerling zelf de 'ingewikkeldheid' bepaalt. Wie meer verbale ambitie toont, brengt zijn cijfer in gevaar. Daarbij worden zelfstandig gepresenteerde bijzinnen en elliptische zinnen - die doodnormaal zijn in kranten en tijdschriften en zelfs in examenteksten - 'fout' geacht. Omdat het geen 'hele zinnen' zouden zijn. Een rare zaak. (Sorry, dat waren twee 'foute' zinnen.)

Er zijn bij deze examinering van spelling & grammatica nog twee troublerende factoren. Ten eerste wordt de leerling zwaar afgerekend op de *inhoud* van wat hij/zij schrijft; met het risico dat de leerling daardoor sterk wordt afgeleid van de spelling- en formuleringtaak. Om die reden examineren we - terecht - niet de spelling & grammatica in de antwoorden op geschiedenis- en biologieexamens. Om de volle aandacht van de leerling naar de inhoud te laten uitgaan. Maar bij Nederlands wordt de leerling wél met deze dubbele taak opgezadeld. Dat is niet eerlijk *).

De tweede troublerende factor is dat leraren Nederlands in de rol van corrector onenigheid vertonen over wat wel & niet moet worden aangerekend als spel(ling)fout. Of als ongrammaticale zin. De examenfora van dit jaar staan vol met voorbeelden daarvan. De professionele wens om daarbij tot een werkbare mate van consensus te komen is lovenswaardig, maar het is de vraag of het ad-hoc resultaat een weerspiegeling is van de taalnormen waaraan leerlingen in vervolgstudies en maatschappelijk leven moeten voldoen.

Kortom, het is tijd voor een kritische reflectie op deze toevoeging aan het CE Nederlands. De technische kwaliteiten (validiteit, betrouwbaarheid) van ons examen zijn sowieso al jaren voor (veel!) verbetering vatbaar. We moeten daar niet nog eens een moeizaam element aan toevoegen, dat die validiteit en betrouwbaarheid verder bedreigt.

Willen we schrijfvaardigheid centraal examineren? Willen we 'spelling & grammatica' centraal examineren? Laten we het dan goed doen. Niet op deze halfhartige manier, die leerlingen schade berokkent.


Had u de spelfout in deze alinea al opgemerkt? Of was u soms afgeleid door de inhoud van de tekst? Dat laatste geldt dus ook voor leerlingen. Het moet zijn: biologie-examens.

Plaats reactie